Vereniging voor Pianotechnici Nederland

door: Hans ten Velden

  * [inleiding]
Geachte toehoorders, zo straks gaat U luisteren naar pianomuziek, welke uitgevoerd zal worden door pianist Maarten van Veen.

Het bijzondere en tevens unieke van dit concert is, dat gebruik wordt gemaakt van een ‘microtoon-piano’. Al in 1927 werd dit instrument bedacht en ontworpen door de virtuoze Mexicaanse violist Juliàn Carrillo, maar werd pas in 1958 door de Duitse pianofabrikant Carl Sauter gebouwd.   Vanwege het unieke karakter van dit concert meende ik er goed aan te doen U een korte inleiding te geven : - om uw luisterplezier voor straks te vergroten, zal ik U allereerst iets vertellen over het begrip ‘microtonale  muziek’. - tevens zie ik mij genoodzaakt U één en ànder over ‘de geestesvader’ van dit instrument te vertellen, maar straks zult U wel begrijpen waarom.

* [microtonale muziek]  In het begrip ‘microtonale muziek’ zijn diverse soorten muziek besloten, die allen gebruik maken van toonsystemen, welke anders zijn dan in de westerse muziek gebruikelijk is.   Westerse muziek is gebaseerd op het twaalftoonsysteem, waarbij het octaaf onderverdeeld is in stapjes van 12 halve tonen, zoals U - pianotechnici - naar ik veronderstel waarschijnlijk wel zult weten … Bij een microtonaal toonsysteem moeten heel wat meer stapjes worden afgelegd om een octaaf te vullen. Dit betekent uiteraard, dat de afstand tussen de tonen onderling kleiner is dan in ons westerse twaalftoonsysteem.  Zo’n kleiner stapje wordt microtoon of micro-interval genoemd. Een microtonaal toonsysteem bestaat dus uit intervallen, die kleiner zijn dan een halve toon òf er geen veelvoud van zijn; ze vallen als het ware “ergens tussen de pianotoetsen in…   een microtonaal toonsysteem kàn dus ook uit minder dan 12 tonen bestaan !